MAHITI DARSHAN

 

*अधिकमास [१४]*

 *मुख्य मंदिरे विष्ष्णु अवताराची*

भारतभर विष्णुरुपातली अनेक महत्तम मंदिरे आहेत ..ज्याचें दर्शनास गेल्यास वैष्णव तर होतातच बिगर वैष्णव देखिल आंनदी होतात..

*१] विठ्ठल मंदीर.पंढरपूर महाराष्ट्र*

विष्णुच्या *चोवीसाहुन आगळा*

असलेल्या रुपाचे मंदिर महाराष्ट्री परम वैभवात नांदत आहे...चंद्रभागा नदीच्या काठी..वेगवेगळ्या संत मंहतानी..प्रेमाने या दैवताचा उल्लेख केलाय साहित्यात..विठ्ठल व रुक्माई.

*विठ्ठल वारी* हे वेगळे वैशिष्ट्य इथले..

*२] बद्रिनाथ मंदिर.चमोली..उत्तराखंड*

चार धाम पैकी महत्वाचे ..अलकनंदा किनारी..केदारनाथ सोबत ब्रदिनाथ अवश्य केलेच जाते.

..विष्णुंची लक्ष्मीसह शिवआराधना केलेली तपस्थली

*३] द्वारकाधीश ..द्वारका.गुजरात*

चारधाम पैकी एक..महाभारत कालीन नगर..गोमती नदी किनारी..श्रीकृष्णाच्या पणतु वज्रनाभाने बांधले इथे पहिल्यांदा मंदिर..ही मुळ श्रीकृष्ण राजवाड्याची जागा..द्वारिका व बेटद्वारका हे दोन भाग.

विशेष म्हणजे *श्रीकृष्णाने वसवलेली ही नगरी*

*३] रंगनाथस्वामी.श्रीरंगम..तामिलनाडू*

चार धामापैकी एक..रामेश्वरम जवळचे..मोठ्या गोपुरानीं बनलेले हे सुंदर मंदिर ...श्रीरामाने इथे पुजन केल्याचे संदर्भ आहे...गौतम ऋषिनीं ब्रह्मदेवाकडुन ह्या मंदिराची प्रथम निर्मिती...

*४] पद्मनाभस्वामी..तिरुअनंतपुरम..केरळ*

शेषनागावर शयनमुद्रेत भगवंत..मुर्तीच तीन दरवाजांनी दर्शन घ्यावे लागते..प्रचंड अवाढव्य मुर्ती.

विशेष ..अंत्यत श्रीमंत मंदिर ...विभिन्न खजाने व त्याच्या कथा सर्वश्रुत.

*५ ]जगन्नाथ..पुरी..ओरिसा*

चार धामात हे ही येते..असंख्य अदभुत् कथा दतंकथाच वर्तुळ ह्या मंदिराभोवती रेखित आहे..मराठ्यांनी.रघुजी दुसरा ह्यांनी इथे कोर्णाक सुंर्यमःदिराचा अरुणस्तंभ काढुन स्थापित.[वेगळा लेख त्यावर पुढे]

विशेष इथली रथयात्रा जी आषाढ द्वितेयेस दरवर्षी निघते.

*६ ]तिरुपति..तिरुमला..आंध्रप्रदेश*

सप्तगिरी पहाडी वर बासलेला देव,.आधी इथे जाणे कष्टप्रद समजले जाई..आता मात्र वळणदार घाटररस्ते झालेले.

विशेष..पैसे ,धन देणारा देव अशी ख्याती ..सर्वात जास्त पैसे भक्तांकडुन मिळवणारा देव

*७] बांके बिहारी..वृंदावन,उत्तर प्रदेश*

बांकेबिहारीचे मंदिर हिंदी सायडर लोकात खुप महत्वाचे.

विशेष..जन्माष्टमी स निघणारी *झुलनयात्रा..* व अक्षयतृतीयेची सजावट

*८] कनकभवन.अयोध्या.उत्तरप्रदेश*

श्रीरामजन्मभुमी..कौशल्या च्या पोटी श्रीरामाचा जन्म .गर्भगृह हे त्याच ठिकाणी बांधलेले.

विशेष ..नुक्तेच भव्य श्रीराममंदिराची *वास्तुपुजा, झालेलीय ..मुहुर्तमेढ रोवलेली*

*९] श्री नाथ..नाथद्वारा..उत्तरप्रदेश*

बालकृष्णास समर्पित,हे मंदिर..इथे दररोजच जत्रेसम गर्दी..मुर्ती भाssरी च जुनीय..प्राचीन...नाथजी ची पुजा सुशोभनीय आशी.

*१०] सिंहाचलम मंदिर.विशाखापट्टणम आध्रंप्रदेश*

नृसिंह अवताराचे जन्मस्थान म्हणुन मंदिरास मान्यता..अक्षयतृतीयेस जत्रा भरते..तशी अनेक नृसिंह मंदिरे दक्षिणेस..

*११] अंनतवासुदेवमंदिर.भुवनेश्वर .उडिसा*

शिवाचे लिंगराज मंदिर वा ह्या मंदिराचे शैव वैष्णंवास महत्व,...इथे श्रीकृष्ण सुभद्रा बलराम मुर्ती..पुरीसारखेच मंदिर 

विशेष..पुर्णाकृती मुर्तींची पुजा.

*१२] अंकोरवाट..यशोधरापुर..कंबोडिया.*

जगातले सर्वात मोठे मंदिर..सर्वात मोठ्ठ विष्णु मंदीर.हे दोन्हीही सन्मान..जे खंडहरात मिळाले..वेळोवेळी सोमनाथसम लुटल्या गेलेले.

विशेष..दुसऱ्या देशात स्थित...रामायण अंकित केलेले.शिलापट्टांवर.

*१३] विराट रामायण मंदिर.जानकीपुर.बिहार*.

अंकोरवाट मंदिरापेक्षा मोठ्ठे असे हे मंदिर आकारास येत आहे...

विशेष..ह्याच नाव देखिल .विराट अंकोरवाट मंदिर अस ठेवलेलेय..तर कंबोडियन सरकारने नावाचा अग्रहक्क राखत नाव भारत सरकारला बदलवायला लावले.

*तुच मुळ व्यंकटेश असत*

*नाना रुपात सर्वत्र वसत*

*कुठे लक्ष्मीमांसह नांदत*

*कधी एकल भक्तां दिसत*

*कधी गजबजले मंदिरात*

*कधी एकटा शांत निवांत*,

*सदा आर्शीवादवरदहस्त*

*अपत्यांस अपंरपार देत*

*दशागुंळे व्यापुनही उरत*

*तुज मधु सदैव कौतुकत*

-मधु- 

विष्णुचे दशावतार..चोवीस अवतार पैकी,.कुठे एकल कुठे पत्नीसह..कुठे नांदती तर... कुठे उध्वस्त असल्याने पुजा न होणारी..काही प्रसिद्धसे ..तर काही अप्रसिद्ध,.काही वर्दळ गर्दीची..काही विरळ जन दर्शनास येणारी..असे प्रकार 

ठळक नावे इथे घेतलेली..ह्याशिवाय देखिल देशभर विष्णु मंदिरे असंख्य विखुरलेली..

*रामेश्वरम शुद्ध स्नान*

*ब्रदिनाथ धरी ध्यान*

*पुरीमधे घेई भोजन*

*द्वारकेस करी शयन*

*विष्णुस मधुचे नमन*

*देई रे चरणधुलीकंण*

-मधु-

*अधिकमास [१४]*

*माधुरी ब्रह्मे-देशपांडे* 

*अधिक कृष्ण द्वितिया*